Make your own free website on Tripod.com

Ότι προηγείται αποτελεί διαφημιστικό υλικό και δεν αφορά τη σελίδα


 

Σωτήρης Λιόντος

 

Εμπειρίκου Αποκάλυψις

 

 

 

Η πρώτη μου επαφή με το έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου έγινε το καλοκαίρι το 1982, όταν πρωτοδιάβασα την Υψικάμινο. Υπήρξε για μένα μια ανεπανάληπτη και συγκλονιστική εμπειρία, ένα είδος “αποκάλυψης” που μου φανέρωσε έναν πρωτοφανή ποιητικό λόγο με αινιγματικό περιεχόμενο, σαφέστατα αιρετική αντίληψη και εξαιρετική ποιότητα φαντασίας, τελείως διαφορετικόν από οτιδήποτε μέχρι τότε είχα διαβάσει.

Η ανάγνωση της ποίησης του υπήρξε μια καταλυτική “προσθήκη συνείδησης” σε ένα μέχρι τότε ανίδεο και μισοκοιμισμένο μυαλό. Προκάλεσε μία αιφνίδια αλλαγή στην χημική ισορροπία του εγκεφάλου μου, ενεργοποιώντας τον σε μια αντίρροπη κατεύθυνση, επιφέροντας ταυτόχρονα μια ανεπανόρθωτη “διέγερση ενστίκτου” στην διανοητική μου υπόσταση. Η άρση των προκαταλήψεων, η υπονόμευση των καθιερωμένων στερεοτύπων, η απόρριψη της συμβατικότητας σε κάθε της επίπεδο, η αμφισημία των σημασιοδοτήσεών του που αντιστρατεύεται οποιαδήποτε μονοσήμαντη ερμηνεία, η ιδεολογική του αντιδογματικότητα, η οικουμενικότητα των αναφορών του, και η έμφασή του στην ανεμπόδιστη έκφραση της επιθυμίας σε κάθε της επίπεδο, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά του έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου που λειτουργούν και σήμερα ως μια ενεργής έμπνευση που διαρκώς μετουσιώνεται σε δράση στην διηνεκή αναζήτηση του υπερρεαλιστικού διακυβεύματος.

Ο αυτοματισμός υπήρξε ο καταλύτης που επιτάχυνε την απελευθέρωση του λόγου από τα δεσμά του ορθολογισμού και επέδρασε καθοριστικά στην διαμόρφωση του ποιητικού έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου. Η κατάφαση στην τυχαιότητα και τους απρόβλεπτους συνειρμούς, η αναγνώριση και καταγραφή ανακαλύψεων προερχόμενων από το ασυνείδητο, η εξόρυξη απωθημένων στο υποσυνείδητο σκέψεων και επιθυμιών, η συνδυαστική σύνθεση των αντιθέτων, οι πρωτοφανείς λεκτικοί συνδυασμοί, η ελεύθερη αλληλεπίδραση διαφορετικών στοιχείων της βιωμένης και της φαντασιακής πραγματικότητας, η μεταφορική χρήση της γλώσσας και οι μυστηριώδεις αναλογίες της, η αυθαίρετη σημασιοδότηση και  το υπολανθάνων της περιεχόμενο, η άρνηση υποταγής της σε ιεραρχικά ιδεολογικά και κοινωνικά συστήματα, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά μιας επαναστατικής ποίησης που δεν ήταν υποταγμένη στο νόημα.

Ο υπερρεαλισμός, ως έκφραση μιας νέας αντίληψης για την πραγματικότητα, βασισμένης στην ανάδειξη αφανών ή υποτιμημένων εκδηλώσεων της, και αποσκοπώντας στην αποκάλυψη και εδραίωση μιας διευρυμένης πνευματικότητας, μέσα από την διαρκή σύνθεση των αντιθέτων, ασφαλώς και αποτελούσε την κινητήρια έμπνευση της ζωής και του έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου. Φυσικά η υπερρεαλιστική νοοτροπία, της οποίας και ο ίδιος ήταν κοινωνός, φιλτράρεται μέσα από την ατομική του ιδιαιτερότητα, τον χαρακτήρα του και τα προσωπικά του ενδιαφέροντα, λαμβάνοντας έτσι μια συγκεκριμένη δική του ερμηνεία όπως αυτή εκφράζεται μέσα από το προσωπικό του όραμα, που θα μπορούσε σε γενικές γραμμές να συνοψιστεί στο τρίπτυχο: ψυχανάλυση, πανσεξουαλισμός και κοσμολογική ουτοπία.

Το ερωτικό στοιχείο, διάχυτο σε όλο το έργο του Εμπειρίκου, εκφράστηκε πληρέστερα στις μυθιστορίες του Αργώ και Πόλις. Διαδραματίζει όμως πρωτεύοντα ρόλο στον Μέγα Ανατολικό, το τολμηρότερο ερωτογράφημα που γράφτηκε στην ελληνική γλώσσα. Πρόκειται για μια ουτοπική σεξουαλική φαντασμαγορία μεγαλειώδους διάστασης μέσα στην οποία αναπτύσσονται σχεδόν όλες οι ερωτικές πρακτικές. Ένας κόσμος άκρατης ηδονής εντρυφεί στις ερωτικές απολαύσεις δίχως συμπλέγματα και ενοχές, σε μια ευδαιμονική κατάσταση απόλυτης ελευθερίας λόγου και πράξεων όπου η ικανοποίηση της σαρκικής απόλαυσης μέσα από τον θρίαμβο του πανσεξουαλισμού ανάγεται σε ανώτατο ηθικό ιδεώδες.

Σημείο εκκίνησης και αναφοράς του ελληνικού υπερρεαλισμού ο Ανδρέας Εμπειρίκος αποτελεί την κορυφαία ποιητική οντότητα του 20ου αιώνα στα ελληνικά γράμματα. Αυτός μαζί με 4-5 ακόμη ποιητές μεγάλης εμβέλειας, άλλαξαν οριστικά την μορφή και το περιεχόμενο της ποιητικής έκφρασης στην Ελλάδα, με το ρηξικέλευθο έργο τους και την μαχητική πνευματική τους στάση.

Όσο για την αναγνωσιμότητα του έργου του σήμερα, γνωρίζω ότι αυτό διαβάζεται από αρκετούς νέους ανθρώπους. Ωστόσο διατηρώ αμφιβολίες εάν και κατά πόσο καταφέρνουν να ξεπεράσουν κάποιες προκαταλήψεις του κοινωνικού τους περιβάλλοντος, ώστε να φθάσουν να εμπνευσθούν από το έργο του και να μετατρέψουν το όποιο ενδιαφέρον τους γι’ αυτό σε διαρκή δημιουργική ενασχόληση με τον υπερρεαλισμό και σε μια ιδιαίτερη στάση ζωής.

 

 

 

 

 

[ Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Δέλεαρ, περίοδος Β΄, Τεύχος 3, Αθήνα, Ιούνιος 2001, σελ. 68-69].

 

 

 

 

 

 

10/7/2005

 


Ότι ακολουθεί αποτελεί διαφημιστικό υλικό, ξένο προς τη σελίδα


Free Web Page Hit Counter
tooth whitening